لوریج در بازارهای مالی فارکس و ارز دیجیتال چیست؟ آموزش اهرم مالی

بازارهای مالی پر از امکانات و فرصت‌های جدید است که برای استفاده صحیح باید دانش کافی داشته باشید. یکی از ابزارهای کاربردی بازار اهرم مالی یا لوریج است که با استفاده از آن تریدرها حجم معاملاتشان را بیشتر می‌کنند. استفاده از لوریج مزایا، معایب و همچینن استراتژی‌های خاص خود را دارد که باید بر آن تسلط پیدا کنید. 

در این مقاله به صورت کامل مفهوم اهرم مالی را بررسی می‌کنیم و نحوه استفاده بهینه از آن را به صورت کامل شرح خواهیم داد. 

(مفهوم آموزش مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس را مطالعه کنید).

اهرم مالی یا لوریج چیست؟

اهرم مالی یا لوریج (Leverage) یکی از مفاهیم کلیدی و اثرگذار در بازارهای مالی از جمله فارکس و ارزهای دیجیتال است. این ابزار به تریدرها اجازه می‌دهد با سرمایه‌ای کمتر از ارزش واقعی، وارد پوزیشن‌های معاملاتی بزرگتری شوند. در واقع، لوریج نوعی وام یا اعتبار معاملاتی است که توسط صرافی در بازار کریپتو یا بروکر در بازار فارکس به معامله گر ارائه می‌شود.

برای مثال فرض کنید تنها ۱۰۰ دلار سرمایه دارید. اگر از لوریج ۱۰ استفاده کنید، صرافی این امکان را به شما می‌دهد که یک پوزیشن به ارزش ۱۰۰۰ دلار باز کنید. در این حالت، تنها ۱۰ درصد سرمایه واقعی از طرف شما تامین شده و مابقی را به نوعی از پلتفرم معاملاتی قرض گرفته اید.

نکته شایان توجه اینجاست که چنین سازوکاری برای شما امکانی را فراهم می‌کند تا از نوسانات کوچک بازار نیز سود قابل توجهی به دست بیاورید، اما به همان نسبت نیز میزان ضرر احتمالی افزایش پیداست.

در بازار فارکس، استفاده از لوریج خیلی رایج‌تر است و بروکرها لوریج‌های مختلفی مانند ۵۰ یا ۱۰۰ و حتی ۵۰۰ را هم ارائه می‌دهند. اما در بازار ارزهای دیجیتال به دلیل نوسانات بالا این اهرم بسیار کمتر است. 

صرافی‌هایی کریپتویی ابزارهای مشابهی را برای معاملات مارجین و فیوجرز فراهم می‌کنند که هر کدام اهرم مخصوص به خود را دارند. مهم‌ترین ویژگی لوریج این است که به معامله گر اجازه می‌دهد بدون نیاز به تامین وجه کامل معامله، قدرت خرید یا فروش خود را افزایش دهد.

قبل از اینکه باقی مباحث اهرم مالی را بررسی کنیم ابتدا لازم است با مفهوم مارجین آشنا شویم. در بخش بعد در این خصوص اطلاعات لازم را ارائه می‌کنیم.

آشنایی با مفهوم مارجین

مارجین یکی از مفاهیم اساسی در معاملات اهرمی است که بدون درک درست آن، استفاده از لوریج می‌تواند به فاجعه ختم شود. مارجین در اصل سرمایه اولیه‌ای است که معامله گر برای باز کردن یک موقعیت معاملاتی باید در حساب خود نگهدارد. در واقع، این مبلغ نقش «وثیقه» را دارد که در اختیار کارگزار یا صرافی قرار می‌گیرد تا معامله انجام شود.

مارجین میزان سرمایه‌ای است که برای باز کردن یک پوزیشن معاملاتی با لوریج باید تامین شود. مثلاً اگر بخواهید وارد یک معامله ۱۰۰۰ دلاری با لوریج ۱۰ شوید، فقط ۱۰۰ دلار سرمایه نیاز دارید و این ۱۰۰ دلار همان مارجین یا وثیقه معامله شماست. صرافی یا بروکر باقی مانده وجه (۹۰۰ دلار دیگر) را به صورت اعتباری در اختیار شما قرار می‌دهد.

در بازار فارکس، مقدار مارجین به شکل درصدی نمایش داده می‌شود. مثلاً اگر برای یک معامله بروکر ۱٪ مارجین لازم داشته باشد، یعنی برای باز کردن معامله‌ای به ارزش ۱۰,۰۰۰ دلار، تنها ۱۰۰ دلار کافی است. در بازار کریپتو نیز صرافی‌ها بر اساس نسبت اهرم انتخابی، مارجین موردنیاز را مشخص می‌کنند.

مارجین کال یعنی چه؟

مارجین کال (Margin Call) یکی از هشدارهای جدی در معاملات اهرم دار است و زمانی اتفاق می‌افتد که موجودی حساب معامله گر دیگر برای پوشش مارجین موردنیاز کافی نباشد. در این شرایط، بروکر یا صرافی از کاربر می‌خواهد که حساب خود را شارژ کند؛ در غیر این صورت، پوزیشن‌های باز به صورت خودکار بسته خواهند شد تا از ضرر بیشتر جلوگیری شود.

چرا مارجین کال اتفاق می‌افتد؟

هنگامی که بازار برخلاف موقعیت معاملاتی شما حرکت می‌کند، میزان ضرر افزایش می‌یابد. از آنجایی که بخشی از سرمایه‌ معامله گر (مارجین) به عنوان وثیقه نگه‌ داشته شده است، با بیشتر شدن ضرر، ارزش این وثیقه کاهش پیدا می‌کند. اگر ضرر از حد مشخصی عبور کند، صرافی یا بروکر تشخیص می‌دهد که دیگر امنیت معامله حفظ نمی‌شود و اخطار مارجین کال صادر می‌شود.

در این وضعیت، معامله گر سه انتخاب دارد:

1. بستن دستی معامله و قبول ضرر.
2. افزایش موجودی حساب برای بازگرداندن مارجین.
3. کاهش حجم معامله برای آزادسازی بخشی از مارجین استفاده‌شده.

در صورت بی‌توجهی به این هشدار، سیستم به طور خودکار وارد عمل می‌شود و معامله را می‌بندد. این اتفاق را در بازار ارز دیجیتال با اصطلاح «لیکویید شدن» نیز می‌شناسند.

برای جلوگیری از مارجین کال شدن حتماً باید به موارد زیر توجه کنید.

• استفاده از لوریج پایین‌تر، مخصوصاً برای افراد تازه‌کار.
• تعیین حد ضرر مشخص برای هر معامله.
• نظارت مداوم بر مارجین آزاد و استفاده‌شده در حساب.
• خودداری از باز کردن پوزیشن‌های متعدد هم‌زمان با لوریج بالا.

در نهایت، مارجین کال نه تنها می‌تواند منجر به از دست رفتن سرمایه‌تان شود، بلکه از نظر روانی نیز تاثیر مخربی بر عملکرد تریدرها دارد. بنابراین پیشگیری از آن، بخش جدایی ناپذیر از مدیریت ریسک حرفه‌ای و همچنین روانشناسی ترید در بازارهای مالی محسوب می‌شود.

آشنایی با دیگر اصطلاحات مارجین

علاوه بر مارجین کال، اصطلاحات دیگری هم در این نوع معاملات استفاده می‌شوند که باید با آن‌ها آشنا باشید. در ادامه این اصطلاحات را بررسی می‌کنیم.

فری مارجین (Free Margin)

فری مارجین به میزان سرمایه‌ی آزاد در حساب معاملاتی گفته می‌شود که در حال حاضر به‌عنوان وثیقه (مارجین استفاده شده) درگیر نیست و می‌توان از آن برای باز کردن معاملات جدید استفاده کرد. مقدار فری مارجین از طریق فرمول زیر محاسبه می‌شود:

فری مارجین = اکوییتی – مارجین استفاده‌شده

ایکوئیتی (Equity)

اکوییتی نمایانگر ارزش لحظه‌ای حساب معاملاتی شما است. این مقدار با توجه به سود و زیان شناور پوزیشن‌های باز، به‌طور مداوم تغییر می‌کند. در صورتی که هیچ معامله بازی در حساب وجود نداشته باشد، اکوییتی با بالانس (موجودی اصلی حساب) برابر خواهد بود. اما در صورت داشتن پوزیشن‌های باز، اکوییتی از مجموع بالانس و سود یا زیان آن معاملات به‌دست می‌آید.

سطح مارجین (Margin Level)

سطح مارجین نسبت موجودی حساب به مارجین استفاده شده را مشخص می‌کند و معمولاً بصورت درصد بیان می‌شود. این شاخص یکی از معیارهای کلیدی برای ارزیابی سلامت حساب معاملاتی است. فرمول محاسبه آن به‌صورت زیر است:

Margin Level (%) = (Equity ÷ Used Margin) × 100

هرچه این عدد بالاتر باشد، حساب شما از نظر ریسک در وضعیت بهتری قرار دارد. یعنی احتمال کار مارجین شدن شما کمتر است.

سطح کال مارجین (Margin Call Level)

سطح هشدار کال مارجین، زمانی رخ می‌دهد که نسبت سطح مارجین به زیر یک مقدار مشخص (تعیین‌شده توسط بروکر) برسد. به‌عنوان مثال، اگر سطح کال مارجین ۵۰٪ باشد، هنگامی که سطح مارجین به این مقدار یا پایین‌تر برسد، حساب شما وارد وضعیت کال مارجین شده و بروکر یا صرافی از باز کردن پوزیشن جدید جلوگیری می‌کند. در این مرحله، صرفاً می‌توانید برای مدیریت ریسک اقدامات جبرانی انجام دهید (مانند کاهش حجم پوزیشن یا واریز وجه).

لیکوئید شدن (Liquidation)

لیکوئید شدن در این نوع معاملات به معنای بسته شدن خودکار پوزیشن معاملاتی به‌وسیله کارگزار است، به‌دلیل آنکه موجودی حساب به اندازه‌ای کاهش یافته که دیگر پاسخگوی الزامات مارجین نیست. در حالت لیکوئید شدن، ممکن است کاربر کل سرمایه خود را از دست بدهد.

مارجین مورد نیاز (Required Margin)

مارجین مورد نیاز، مقدار وجهی است که پیش از باز کردن یک پوزیشن توسط کارگزار به‌عنوان وثیقه از موجودی حساب شما جدا می‌شود. این میزان بستگی به اندازه پوزیشن، نوع دارایی مورد معامله و سطح لوریج انتخابی دارد. بعنوان مثال، برای پوزیشنی با اهرم ۱:۱۰۰، ممکن است تنها ۱٪ از حجم معامله به‌عنوان مارجین مورد نیاز در حساب قفل شود.

موجودی / بالانس (Balance)

بالانس همان موجودی اصلی حساب معاملاتی شماست که مستقل از وضعیت پوزیشن‌های باز تغییر نمی‌کند. برای مثال، اگر شما ۲۰۰۰ دلار به حساب خود واریز کنید، بالانس شما ۲۰۰۰ دلار خواهد بود و این مقدار تا زمانی که معامله‌ای بسته نشود، ثابت باقی می‌ماند. پس از بسته شدن معاملات، سود یا زیان حاصل به بالانس اضافه یا از آن کسر می‌شود.

مارجین استفاده‌شده (Used Margin)

مارجین استفاده شده به بخشی از سرمایه حساب گفته می‌شود که برای نگهداری پوزیشن‌های باز به‌عنوان وثیقه اختصاص داده شده است. این مبلغ تا زمان بسته شدن پوزیشن، برای معاملات دیگر قابل استفاده نیست و در صورت افزایش تعداد یا حجم معاملات باز، مقدار آن نیز بیشتر می‌شود.

فول مارجین (Full Margin)

فول مارجین به شرایطی اطلاق می‌شود که تمام سرمایه موجود در حساب صرف نگهداری پوزیشن‌های باز شده باشد و دیگر هیچ فری مارجینی برای باز کردن معامله جدید نداسته باشید. این حالت ترکیبی از مارجین اولیه برای باز کردن پوزیشن و مارحین‌های اضافی احتمالی است که در جریان نوسانات بازار برای حفظ پوزیشن‌ها لازم شده‌اند. در وضعیت فول مارجین، کوچکترین حرکت منفی در بازار ممکن است منجر به کال مارجین یا حتی لیکوئید شدن حساب شود.

آشنایی با این اصطلاحات، برای ورود به دنیای معاملات مارجین اهمیت زیادی دارد. با شناخت این اصطلاحات جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های پرریسک و افزایش طول عمر حساب معاملاتی برایتان آسان‌تر خواهد شد. 

رابطه لوریج و مارجین در بازارهای مالی فارکس و ارز دیجیتال چگونه است؟

درک درست رابطه میان لوریج و مارجین، کلید اصلی مدیریت موثر ریسک در معاملات اهرم دار در بازار است. این دو مفهوم به ظاهر مستقل، در عمل به‌طور مستقیم به هم وابسته هستند و در کنار هم، چارچوب معاملات مارجین را تشکیل می‌دهند.

۳ نکته مهمی که برای درک این رابطه باید بدانید را در ادامه بررسی می‌کنیم:

۱. لوریج و مارجین؛ دو روی یک سکه

لوریج در واقع نسبت بین سرمایه‌ی واقعی شما و حجم معامله‌ای است که می‌خواهید باز کنید. مارجین، همان مقدار سرمایه‌ای است که برای استفاده از این لوریج باید کنار گذاشته شود. به بیان ساده:

 مارجین = لوریج ÷ ارزش معامله

مثلاً اگر بخواهید معامله‌ای ۱۰,۰۰۰ دلاری با لوریج ۱۰۰ انجام دهید، مارجبن موردنیاز تنها ۱۰۰ دلار خواهد بود. بنابراین، هر چه نسبت لوریج بالاتر باشد، مقدار وثیقه کمتری برای انجام معامله نیاز است. این رابطه همیشه نسبت معکوس دارد.

۲. کاربرد عملی این رابطه در فارکس

در بازار فارکس، استفاده از اهرم خیلی رایج‌تر است و معمولاً بروکرها به شما اجازه می‌دهند که با مارجین‌هایی مانند ۱٪، ۰.۵٪ یا حتی ۰.۲۵٪ وارد معامله شوید. اگر مارجین موردنیاز ۱٪ باشد، یعنی شما می‌توانید با ۱۰۰۰ دلار، معامله‌ای به ارزش ۱۰۰,۰۰۰ دلار باز کنید؛ این معادل لوریج ۱:۱۰۰ یا همان اهرم ۱۰۰X در صرافی‌های کریپتویی است.

در نتیجه، معامله گران حرفه‌ای از این رابطه برای محاسبه دقیق ریسک، تعیین حجم معامله و انتخاب لوریج مناسب استفاده می‌کنند. هرچه لوریج بالاتر باشد، فشار روانی روی تریدر بیشتر می‌شود، پوزیشن شما به نوسانات سریع‌تر واکنش نشان داده و احتمال لیکویید شدن یا کال مارجین هم بیشتر خواهد بود.

۳. در بازار ارز دیجیتال اهرم چطور کار می‌کند؟

در بازار کریپتو، رابطه بین مارجین و اهرم مالی باز هم برقرار است؛ اما صرافی‌ها ممکن است در شیوه‌ی اجرای آن تفاوت‌هایی داشته باشند. برای مثال، در معاملات مارجین، دارایی خاصی به شما قرض داده می‌شود و فقط می‌توانید همان دارایی را معامله کنید. اما در معاملات فیوچرز که نوعی قرارداد بین شما و صرافی است، معمولاً محدودیت کمتری وجود دارد.

همچنین، صرافی‌های ارز دیجیتال معمولاً امکان تعیین لوریج بصورت دستی را فراهم می‌کنند. با تغییر نسبت لوریج، میزان مارجین مورد نیاز و سطح لیکویید شدن به‌طور لحظه‌ای تغییر می‌کند. بنابراین کنترل دقیق این پارامترها برای هر معامله گر ضروری است.

در کل این نکات مهم را از این بخش به یاد داشته باشید که:

• مارجین و لوریج رابطه‌ای معکوس دارند.
• بالا رفتن لوریج، باعث کاهش مارجین مورد نیاز و افزایش ریسک معاملاتتان می‌شود.
• مدیریت رابطه بین مارجین و لوریج پایه و اساس رسیدن به یک استراتژی معاملاتی موفق در فارکس و کریپتو است.

مزایای استفاده از لوریج در معاملات

لوریج یک ابزار خوب است که می‌توان برای بهره‌برداری از پتانسیل بالای سود در بازارهای مالی از آن استفاده کرد. مزایای لوریج را در این بخش بررسی می‌کنیم.

• افزایش بازده سرمایه‌گذاری: با استفاده از لوریج، با مقدار کمتری از سرمایه امکان باز کردن پوزیشن‌های بزرگتری برای تریدرها فراهم شده و این مسئله منجر به افزایش بازدهی فعالیت در بازار می‌شود.
• تنوع در استراتژی‌های معاملاتی:  زمانی که از اهرم مالی استفاده می‌کنید، امکان کار کردن سبک‌های پیچیده تری در ترید مثل استراتژی سویینگ یا اسکالپینگ برایتان فراهم می‌شود که بدون لوریج تریدینگ شاید کمی سخت باشد.
• افزایش انعطاف‌پذیری در مدیریت ریسک: لوریج به تریدرها این قابلیت را هدیه می‌دهد که با استفاده از استراتژی‌های مناسب مانند تعیین حد ضرر یا استاپ لاس، ریسک خود را مدیریت کرده و سود خود را از نوسانات قیمت کسب کنند.
• امکان استفاده از فرصت‌های بازار:  با به کار گیری صحیح اهرم مالی فرصت‌های بسیار بیشتر و بهتری در بازار بریتان قابل استفاده می‌شود که بدون لوریج ممکن است کمی دور از دسترسی باش.

معایب و چالش‌های استفاده از لوریج

درست است که استفاده از لوریج حجم پوزیشن معاملات شما را چند برابر می‌کند، اما اگر بدون آگاهی و مهارت آن را به کار بگیرید به بزرگترین تهدید برای سرمایه‌تان تبدیل می‌شود. اشاره کردیم که این ابزار دقیقاً یک تیغ دو لبه است. همانطور که سود را افزایش می‌دهد، ضرر را نیز چند برابر می‌کند. در ادامه به مهم‌ترین معایب و چالش‌های استفاده از اهرم مالی اشاره می‌کنیم:

ریسک نابودی کامل سرمایه

در صورت حرکت بازار برخلاف پیشبینی شما، ضررها به سرعت چند برابر می‌شوند و حتی ممکن است کل موجودی حساب در عرض چند دقیقه صفر برسد!

احتمال کال مارجین

اگر موجودی حساب برای پوشش مارجین کافی نباشد، پوزیشن به صورت اجباری بسته می‌شود. این اتفاق نه تنها زیان مالی در پی دارد، بلکه ضربه روانی شدیدی نیز وارد می‌کند.

پرداخت کارمزد و بهره روزانه

صرافی‌ها و بروکرها معمولاً برای معاملات لوریج‌دار، کارمزد یا نرخ بهره روزانه دریافت می‌کنند. در معاملات بلندمدت، این هزینه‌ها می‌تواند بخش زیادی از سود را از بین ببرد.

برای سرمایه‌گذاران بلندمدت مناسب نیست

اهرم برای نوسان گیری و معاملات کوتاه مدت طراحی شده است. نگهداری پوزیشن اهرم‌دار در روند نزولی، برخلاف معاملات اسپات، منجر به از بین رفتن کل سرمایه می‌شود.

دشواری مدیریت روانی

معامله با لوریج نیازمند کنترل دقیق احساسات است. نوسانات سریع و بزرگ، استرس شدیدی به همراه دارند و تصمیم‌گیری‌های عجولانه را افزایش می‌دهند.

 خطر تراز منفی (در برخی بروکرها)

در صورت سقوط شدید بازار، ممکن است زیان از کل سرمایه عبور کند و معامله گر بدهکار شود. برخی بروکرها خدمات محافظت در برابر تراز منفی ارائه نمی‌دهند. این نکته مهمی است که حتماً باید با بروکر خود چک کنید.

برای اینکه درک بهتری از معاملات با لوریج و بدون آن داشنه باشید در بخش بعد یک مثال را بررسی خواهیم کرد.

مثالی از یک معامله با و بدون استفاده از لوریج

برای درک بهتر تاثیر لوریج بر سود و زیان در معاملات، بیایید یک مثال ساده اما دقیق را بررسی کنیم. در این مثال نشان می‌دهیم که چگونه اهرم مالی می‌تواند سودآوری را تقویت کرده یا در صورت نبود مدیریت صحیح، حسابتان را دچار زیان کرد.

مثال از معامله در فارکس با اهرم

فرض کنید شما ۱۰۰۰ دلار سرمایه دارید و قصد دارید یک معامله روی جفت ارز EUR/USD باز کنید. نرخ فعلی و نسبت ارزش این جفت ارز ۱.۰۰۰۰ است. شما پیش بینی می‌کنید که قیمت یورو افزایش خواهد یافت. در ادامه دو حالت با و بدون استفاده از اهرم مالی را بررسی می‌کنیم.

در حالت اول: معامله بدون استفاده از لوریج است و ویژگی‌های زیر را دارد:

• حجم معامله: ۱۰۰۰ دلار (بدون اهرم)
• میزان رشد قیمت: ۱٪ افزایش (از 1.0000 به 1.0100)
• سود نهایی: ۱٪ از ۱۰۰۰ دلار = ۱۰ دلار

حالت دوم: معامله با لوریج ۱:۲۰ که فرض کنیم ویژگی‌های آن مشابه زیر باشد:

• حجم معامله: ۲۰,۰۰۰ دلار (با اهرم ۱:۲۰ و فقط ۱۰۰۰ دلار سرمایه اولیه)
• میزان رشد قیمت: ۱٪ افزایش (همان مقدار مثال قبل)
• سود نهایی: ۱٪ از ۲۰,۰۰۰ دلار = ۲۰۰ دلار

همانطور که می‌بینید، سود در حالت دوم بیست برابر بیشتر شده، در حالی که سرمایه واقعی تغییری نکرده است.

اما همیشه اوضاع بر وفق مراد نبست و احتمال دارد که تحلیلتان اشتباه از آب در بیاید! در بخش بعد این شرایط ناخوشایند را بررسی می‌کنیم.

اگر بازار خلاف جهت حرکت کند چه می‌شود؟

حالا تصور کنید بجای رشد، قیمت ۱٪ کاهش پیدا کند در آن صورت نتیجه معامله به صورت زیر می‌شود:

• بدون لوریج: ضرر = ۱۰ دلار
• با لوریج ۱:۲۰: ضرر = ۲۰۰ دلار

یعنی در حالت استفاده از لوریج، تنها با یک نوسان کوچک در جهت مخالف، ۲۰٪ از کل سرمایه خود را از دست می‌دهید که تحمل کردنش برای اکثر تریدرها خیلی سخت است.

پس بدانید که لوریج همان‌قدر که جذاب به نظر می‌رسد، خطرناک نیز هست. اگر توان تحلیل درست بازار و اجرای استراتژی منظم نداشته باشید، استفاده از لوریج بیشتر از آن‌که فرصت باشد، یک تهدید جدی است. 

اما برای معامله گران حرفه‌ای که مدیریت سرمایه و ریسک را جدی می‌گیرند، لوریج ابزار بسیار قدرتمندی برای رشد سریع‌تر سرمایه محسوب می‌شود.

اهرم مالی؛ ابزاری که باید هوشمندانه استفاده کنید

اهرم مالی یا لوریج ابزاری کاربردی در بازارهای مالی است که پتانسیل این را دارد حجم معاملات تریدرهای خرد را بیشتر کند. با استفاده از اهرم می‌توان معاملات بزرگتری انجام داد و از نوسانات جزئی بازار هم به سود رسید. این ابزار هم در بازار فارکس و هم بازار ارز دیجیتال اهمیت زیادی دارد و می‌تواند برآیند معاملات شما را چندین برابر کند.

با این حال، همچنان این تهدید وجود دارد که استفاده نادرست از لوریج به سرعت کل سرمایه را از بین ببرد. بدون آگاهی، مدیریت ریسک و شناخت مفاهیمی مثل مارجین، کال مارجین و دیگر ویژگی‌های معاملات مارجین، اهرم به جای یک دستیار خوب به دشمن شما و یک تهدید بزرگ تبدیل خواهد شد. 

در انتها باید خاطر نشان کنیم که لوریج ابزار قدرتمندی است؛ اما تنها در حالتی که آن را به‌درستی بشناسید و کنترل کنید برایتان مفید خواهد بود.