وام ارز دیجیتال راهی برای دریافت نقدینگی بدون فروش دارایی‌هایی مثل بیت کوین و اتریوم است. در این روش معمولا رمزارز را وثیقه می‌گذارید و در مقابل تتر، USDC یا اعتبار دریافت می‌کنید. اگر در کنار بازار کریپتو از خدمات معاملاتی بروکر ITBFX هم استفاده می‌کنید، باید تفاوت وام کریپتویی با اعتبار و لوریج معاملاتی را بشناسید؛ چون این دو ساختار کاملا متفاوت هستند.

انواع وام ارز دیجیتال

همه وام‌های کریپتویی به یک شکل کار نمی‌کنند. مهم‌ترین تفاوت به نوع وثیقه، شیوه پرداخت، محل نگهداری دارایی و ساختار متمرکز یا غیرمتمرکز سرویس مربوط می‌شود. انتخاب مدل نامناسب می‌تواند هزینه یا ریسک وام را بیشتر کند. در ادامه، انواع وام ارز دیجیتال و ویژگی‌های هرکدام را بررسی می‌کنیم.

وام با وثیقه ارز دیجیتال

در این مدل، بیت کوین (BTC)، اتریوم (ETH)، تتر (USDT) یا دارایی مورد قبول پلتفرم را وثیقه می‌گذارید و بخشی از ارزش آن را به شکل وام دریافت می‌کنید. به دلیل نوسان قیمت رمزارزها، معمولا نمی‌توانید معادل صد درصد ارزش وثیقه وام بگیرید.

این مدل برای کسی کاربرد دارد که نمی‌خواهد دارایی خود را بفروشد اما به نقدینگی نیاز دارد. تا زمانی که بدهی در محدوده مجاز باقی بماند و شرایط قرارداد رعایت شود، پس از تسویه می‌توانید وثیقه خود را آزاد کنید.

وام تتر و استیبل کوین

بسیاری از کاربران به جای دریافت یک رمزارز نوسانی، استیبل کوین‌هایی مانند Tether با نماد USDT یا USD Coin با نماد USDC را قرض می‌گیرند. این مدل باعث می‌شود ارزش اسمی بدهی نسبت به قرض گرفتن دارایی‌هایی مانند بیت کوین نوسان کمتری داشته باشد.

وام ریالی به پشتوانه رمزارز

برخی سرویس‌های ایرانی به کاربر اجازه می‌دهند رمزارز را به عنوان پشتوانه قرار دهد و در مقابل اعتبار ریالی یا تسهیلات خرید دریافت کند. این محصول از نظر ساختار با دریافت مستقیم USDT یا USDC از یک پروتکل DeFi تفاوت دارد.

پیش از استفاده باید مشخص کنید محصول موردنظر واقعا «وام قابل برداشت» است یا تنها اعتبار قابل استفاده در یک بخش مشخص را ارائه می‌کند. حتی بعضی سرویس‌هایی که در تبلیغات کنار عبارت وام قرار می‌گیرند، در مستندات خود محصول را «اعتبار معاملاتی» معرفی می‌کنند.

وام بدون وثیقه و Flash Loan

وام بدون وثیقه برای کاربران عادی بازار کریپتو بسیار محدودتر از وام وثیقه‌ای است، زیرا وام‌دهنده باید راه دیگری برای کنترل ریسک بازپرداخت داشته باشد. بنابراین دیدن عبارت «وام کریپتو بدون وثیقه» نباید به تنهایی معیار انتخاب یک سرویس قرار بگیرد.

Flash Loan نیز یک وام شخصی فوری نیست. در این ساختار، دارایی بدون وثیقه دریافت می‌شود اما اصل وام باید در همان تراکنش بلاک‌چین بازگردانده شود. چنین ابزاری بیشتر در آربیتراژ، جابه‌جایی وثیقه و عملیات تخصصی DeFi استفاده می‌شود و برای تامین هزینه روزمره کاربر طراحی نشده است. Aave نیز Flash Loan را به عنوان یکی از ابزارهای تخصصی پروتکل خود معرفی می‌کند.

شرایط دریافت وام ارز دیجیتال

برای دریافت وام ارز دیجیتال معمولا باید دارایی قابل قبول برای وثیقه داشته باشید و شرایط پلتفرم از نظر حداقل وثیقه، LTV، احراز هویت و بازپرداخت را رعایت کنید. این شرایط در سرویس‌های متمرکز و پروتکل‌های DeFi متفاوت است.

شرط دریافت وام توضیح
داشتن وثیقه باید رمزارزی مانند بیت کوین، اتریوم یا استیبل کوین مورد قبول پلتفرم داشته باشید.
رعایت LTV مبلغ وام نمی‌تواند از درصد مشخصی از ارزش وثیقه بیشتر شود.
حداقل میزان وثیقه بعضی پلتفرم‌ها حداقل مبلغ مشخصی برای دریافت وام تعیین می‌کنند.
احراز هویت در بسیاری از سرویس‌های متمرکز انجام KYC الزامی است.
کیف پول سازگار در پروتکل‌های DeFi باید کیف پولی مانند MetaMask به پلتفرم متصل کنید.
پذیرش شرایط بازپرداخت نرخ بهره، زمان بازپرداخت و شرایط تسویه باید پیش از دریافت وام تایید شود.
رعایت محدودیت جغرافیایی برخی سرویس‌ها برای کاربران بعضی کشورها محدودیت دارند.

بعد از بررسی این شرایط، مهم‌ترین مرحله مقایسه میزان وثیقه، نرخ بهره و فاصله موقعیت تا محدوده لیکویید شدن است.

مراحل دریافت وام ارز دیجیتال

مراحل دریافت وام ارز دیجیتال

فرایند دریافت وام در هر پلتفرم کمی متفاوت است، اما معمولا این مراحل را طی می‌کنید:

  1. انتخاب پلتفرم وام‌دهی: اعتبار، نرخ بهره، شرایط کاربران ایرانی و سابقه امنیتی سرویس را بررسی کنید.
  2. انتخاب رمزارز وثیقه: بیت کوین، اتریوم یا یکی از دارایی‌های مورد قبول پلتفرم را برای وثیقه مشخص کنید.
  3. تعیین مبلغ وام: با توجه به ارزش وثیقه و نسبت LTV، مقدار وام موردنیاز را انتخاب کنید.
  4. بررسی شرایط و هزینه‌ها: نرخ بهره، زمان بازپرداخت، کارمزدها و محدوده لیکویید شدن را بررسی کنید.
  5. واریز وثیقه: رمزارز موردنظر را به پلتفرم منتقل کنید یا در پروتکل DeFi به عنوان وثیقه قرار دهید.
  6. دریافت وام: پس از تایید وثیقه، دارایی موردنظر مانند USDT یا USDC در اختیار شما قرار می‌گیرد.
  7. بازپرداخت و آزادسازی وثیقه: با پرداخت اصل وام و هزینه‌های آن، وثیقه دوباره قابل برداشت می‌شود.

در تمام مدت وام باید ارزش وثیقه و فاصله آن تا محدوده لیکویید شدن را کنترل کنید.

پلتفرم مناسب برای وام ارز دیجیتال

پلتفرم مناسب برای دریافت وام ارز دیجیتال باید علاوه بر نرخ بهره قابل قبول، امنیت مناسب، شرایط شفاف وثیقه و فاصله منطقی تا لیکویید شدن داشته باشد. قبل از انتخاب، بهتر است گزینه‌ها را بر اساس معیارهای زیر مقایسه کنید:

معیار نکته مهم
نرخ بهره وام نرخ و نحوه تغییر آن در طول دوره وام را بررسی کنید.
نسبت LTV مشخص کنید چه درصدی از ارزش وثیقه را می‌توانید وام بگیرید.
آستانه لیکویید شدن فاصله موقعیت تا محدوده فروش اجباری وثیقه را بررسی کنید.
رمزارزهای قابل وثیقه مطمئن شوید پلتفرم از دارایی موردنظر شما مانند BTC یا ETH پشتیبانی می‌کند.
نوع دارایی دریافتی بررسی کنید وام به صورت USDT، USDC یا دارایی دیگری پرداخت می‌شود.
امنیت پلتفرم سابقه فعالیت، قراردادهای هوشمند و گزارش‌های امنیتی سرویس را بررسی کنید.
شرایط کاربران ایرانی محدودیت جغرافیایی و الزامات احراز هویت را پیش از واریز وثیقه بررسی کنید.
هزینه‌های جانبی کارمزد شبکه، برداشت و سایر هزینه‌های احتمالی را در نظر بگیرید.

در بخش DeFi، پروتکل‌هایی مانند Aave امکان دریافت نقدینگی در مقابل وثیقه را فراهم می‌کنند و پارامترهایی مانند LTV، نرخ وام و Health Factor را در اختیار کاربر قرار می‌دهند. نرخ وام در Aave نیز می‌تواند با توجه به میزان استفاده از نقدینگی بازار تغییر کند.

بنابراین انتخاب پلتفرم را فقط بر اساس «بیشترین مبلغ وام» یا «کمترین نرخ بهره» انجام ندهید. شرایط لیکویید شدن، امنیت و محدودیت‌های استفاده اهمیت بیشتری دارند، چون ارزان‌ترین وام روی کاغذ ممکن است در عمل پرریسک‌ترین انتخاب باشد.

تجربه ما در بررسی وام‌های ارز دیجیتال

در بررسی وام‌های ارز دیجیتال، ما اول سراغ ریسک لیکویید شدن می‌رویم، نه بیشترین مبلغ وام. مثلا اگر با ۱۰ هزار دلار BTC بتوانید ۷ هزار دلار وام بگیرید، گرفتن کل این مبلغ انتخاب خوبی نیست؛ چون با یک افت قیمت شدید، وثیقه خیلی سریع به محدوده لیکویید شدن نزدیک می‌شود. برای ما فاصله امن تا لیکویید شدن مهم‌تر از سقف وام قابل دریافت است.

سخن آخر

وام ارز دیجیتال می‌تواند بدون فروش بیت کوین، اتریوم یا سایر دارایی‌ها به شما نقدینگی بدهد اما این نقدینگی رایگان نیست. نرخ بهره، LTV، آستانه لیکویید شدن، امنیت پلتفرم و شیوه بازپرداخت باید پیش از انتقال وثیقه مشخص شوند. مهم‌تر از همه باید بدانید محصولی که انتخاب کرده‌اید واقعا وام قابل برداشت ارائه می‌کند یا تنها اعتبار معاملاتی در اختیارتان قرار می‌دهد.

سوالات متداول درباره وام ارز دیجیتال

میشه وسط دوره وام، ارز وثیقه رو عوض کرد؟

این امکان به ساختار پلتفرم بستگی دارد. بعضی پروتکل‌ها ابزارهایی برای مدیریت یا جابه‌جایی وثیقه دارند اما در برخی سرویس‌ها ابتدا باید بخشی از بدهی را کاهش دهید یا وام را تسویه کنید.

اگه وام رو زودتر پس بدم، بهره کمتری میدم؟

در بسیاری از وام‌هایی که بهره بر اساس زمان محاسبه می‌شود، بازپرداخت زودتر می‌تواند هزینه را کاهش دهد. با این حال بعضی سرویس‌ها کارمزد ثابت یا شرایط خاصی برای بازپرداخت دارند که باید قبل از دریافت وام بررسی کنید.

با وثیقه تتر هم امکان لیکویید شدن وجود داره؟

وثیقه استیبل کوین معمولا نوسان کمتری نسبت به بیت کوین یا اتریوم دارد اما ریسک به صفر نمی‌رسد. تغییر ارزش استیبل کوین، افزایش بدهی و پارامترهای همان پروتکل می‌توانند وضعیت موقعیت را تغییر دهند.

اگه پلتفرم وام‌دهی هک بشه، بدهی و وثیقه چی میشه؟

پاسخ به ساختار سرویس بستگی دارد و تضمین یکسانی وجود ندارد. در DeFi باید سازوکار قرارداد و پوشش‌های امنیتی پروتکل را بررسی کنید و در CeFi نیز شرایط نگهداری دارایی و تعهدات شرکت اهمیت دارد.

وام ارز دیجیتال مالیات داره؟

قواعد مالیاتی به کشور محل اقامت و نوع تراکنش بستگی دارد و نمی‌توان یک قانون را برای همه کاربران در نظر گرفت. اگر مبلغ وام یا وثیقه قابل توجه است، وضعیت مالیاتی قرض گرفتن، فروش وثیقه و لیکویید شدن را بر اساس قوانین محل اقامت خود بررسی کنید.