بازار فارکس یا بازار تبادل ارزهای خارجی، یکی از گسترده‌ترین بازارهای مالی جهان است و طبق داده‌های بانک تسویه بین‌المللی (Bank for International Settlements) میانگین گردش روزانه آن در سال ۲۰۲۲ به ۷.۵ تریلیون دلار رسیده است. همین عمق و نقدشوندگی بالا باعث شده فارکس برای معامله‌گران خرد، بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های بین‌المللی به یک فضای مهم برای پوشش ریسک و سفته‌بازی تبدیل شود.

با این حال، ورود به این بازار بدون شناخت واژه‌ها و منطق پایه، معمولا باعث خطاهای پرهزینه می‌شود. هدف این مقاله، آموزش مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس به زبان ساده و دقیق است تا بدانید وقتی از جفت‌ارز، پیپ، لات، اسپرد، لوریج یا اوردر صحبت می‌شود، دقیقا درباره چه چیزی حرف می‌زنیم و هر کدام چه نقشی در تصمیم‌گیری معاملاتی دارند. در طول متن، هر جا لازم باشد به موضوعات مهم‌تری هم اشاره می‌کنم که می‌توانند مسیر مطالعه شما را کامل‌تر کنند.

اصطلاحات فارکس

برای یادگیری مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس باید اول بدانید که این بازار بر مبنای مقایسه ارزش دو ارز با یکدیگر کار می‌کند. یعنی شما در فارکس یک دارایی مستقل را نمی‌خرید، بلکه هم‌زمان یک ارز را می‌خرید و ارز دیگری را می‌فروشید. به همین دلیل، بیشتر اصطلاحات اصلی این بازار به قیمت‌گذاری نسبی، حجم معامله، هزینه ورود و نوع اجرای سفارش مربوط می‌شوند.

در ادبیات فارکس، واژه‌هایی مثل ارز پایه، ارز متقابل، قیمت خرید، قیمت فروش، اسپرد، پیپ، لات و مارجین از اصطلاحات کلیدی هستند. اگر معامله‌گر این واژه‌ها را فقط حفظ کند اما رابطه میان آن‌ها را نفهمد، در زمان اجرای معامله دچار اشتباه می‌شود. مثلا فهم درست فاصله میان قیمت Bid و Ask مستقیما با درک اسپرد و هزینه پنهان ورود به معامله مرتبط است.

برای اینکه مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس در ذهن شما ساختار پیدا کند، بهتر است این اصطلاحات را در چند دسته ببینید:

  • اصطلاحات مربوط به قیمت‌گذاری، مانند Bid و Ask؛

  • اصطلاحات مربوط به اندازه حرکت قیمت، مانند Point و Pip؛

  • اصطلاحات مربوط به حجم معامله، مانند Lot؛

  • اصطلاحات مربوط به ریسک و سرمایه، مانند Leverage و Margin؛

  • اصطلاحات مربوط به اجرا، مانند Market Order و Limit Order.

در عمل، هرچه سریع‌تر بتوانید این واژه‌ها را در کنار هم بفهمید، تحلیل نمودار و اجرای معامله برایتان شفاف‌تر می‌شود. به همین دلیل، مطالعه مقاله اصطلاحات فارکس می‌تواند برای مرور واژه‌های پایه بعد از این آموزش بسیار مفید باشد.

جفت ارز

در بازار فارکس، همه معاملات روی «جفت‌ارز» انجام می‌شود. جفت‌ارز یعنی نمایش ارزش یک ارز در برابر ارز دیگر. برای مثال در یورو/دلار امریکا (EUR/USD)، یورو ارز پایه است و دلار امریکا ارز متقابل یا ارز مظنه محسوب می‌شود. اگر قیمت این نماد 1.1000 باشد، یعنی هر ۱ یورو معادل ۱.۱۰ دلار امریکا ارزش‌گذاری شده است.

جفت‌ارزها معمولا در سه دسته اصلی قرار می‌گیرند: جفت‌ارزهای اصلی، جفت‌ارزهای فرعی و جفت‌ارزهای نامتعارف. جفت‌های اصلی معمولا شامل دلار امریکا هستند و حجم معامله بالاتری دارند. جفت‌های فرعی یا کراس، دو ارز مهم را بدون حضور دلار کنار هم قرار می‌دهند. این دسته‌بندی به معامله‌گر کمک می‌کند پیش از باز کردن پوزیشن، درکی نسبی از نقدشوندگی، اسپرد و رفتار حرکتی هر نماد داشته باشد.

درک جفت‌ارز فقط به معنی خواندن نماد نیست. شما باید بدانید کدام سمت معامله را می‌خرید، چه ارزی را می‌فروشید و سود و زیان شما با تغییر کدام نسبت قیمتی محاسبه می‌شود. این موضوع یکی از پایه‌های اصلی مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس است و بدون آن، مفاهیمی مثل پیپ، لات و اسپرد هم مبهم می‌مانند. برای مطالعه کامل‌تر این بخش، مقاله جفت ارز می‌تواند ادامه منطقی این آموزش باشد.

جفت‌ارزهای نامتعارف فارکس

جفت‌ارزهای نامتعارف یا اگزاتیک، معمولا از ترکیب یک ارز اصلی با ارز یک اقتصاد کوچک‌تر یا نوظهور ساخته می‌شوند. نمونه‌هایی مثل دلار امریکا/لیر ترکیه (USD/TRY) یا یورو/رند افریقای جنوبی (EUR/ZAR) در این گروه قرار می‌گیرند. این جفت‌ها معمولا نسبت به جفت‌های اصلی، حجم معاملات کمتر و نوسان رفتاری متفاوت‌تری دارند.

مهم‌ترین ویژگی جفت‌ارزهای نامتعارف، اسپرد بالاتر و حساسیت بیشتر به اخبار اقتصادی، سیاسی و ریسک‌های منطقه‌ای است. در چنین جفت‌هایی، لغزش قیمت یا همان Slippage هم می‌تواند بیشتر دیده شود چون عمق بازار در همه ساعت‌ها یکسان نیست. به همین دلیل، معامله روی این نمادها برای افراد کاملا تازه‌کار معمولا انتخاب مناسبی نیست مگر اینکه مدیریت ریسک دقیقی داشته باشند.

با این حال، این جفت‌ها همیشه نامناسب نیستند. بعضی معامله‌گران حرفه‌ای به دلیل نوسان‌های بزرگ‌تر، از آن‌ها برای استراتژی‌های خاص استفاده می‌کنند. نکته مهم این است که قبل از ورود به چنین نمادهایی، علاوه بر تحلیل تکنیکال، باید به نقدشوندگی، زمان سشن معاملاتی و تقویم اقتصادی هم توجه کرد. برای شناخت جزئی‌تر این حوزه، مطالعه جفت‌ارزهای نامتعارف فارکس بسیار کاربردی است.

آموزش مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس

بهترین جفت ارزها برای ترید

وقتی از بهترین جفت‌ارز برای ترید صحبت می‌کنیم، منظور یک پاسخ ثابت برای همه معامله‌گران نیست. بهترین انتخاب به سبک معاملاتی، ساعت فعالیت، میزان سرمایه، تحمل ریسک و حتی تجربه فرد بستگی دارد. با این حال، منابع آموزشی معتبر معمولا جفت‌هایی مثل یورو/دلار امریکا (EUR/USD)، پوند انگلیس/دلار امریکا (GBP/USD)، دلار امریکا/ین ژاپن (USD/JPY) و دلار استرالیا/دلار امریکا (AUD/USD) را به دلیل نقدشوندگی بالا، اسپرد کمتر و دسترسی به داده‌های تحلیلی بیشتر، در فهرست گزینه‌های مناسب قرار می‌دهند.

برای معامله‌گر تازه‌کار، بهترین جفت‌ارز معمولا جفتی است که رفتار آن قابل‌فهم‌تر، اسپرد آن پایین‌تر و حجم معامله در آن بالا باشد. این ویژگی‌ها باعث می‌شوند اجرای سفارش روان‌تر انجام شود و تفاوت قیمت خرید و فروش فشار کمتری بر نتیجه معامله بگذارد. به همین دلیل، بسیاری از افراد مسیر یادگیری مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس را با جفت‌های اصلی آغاز می‌کنند.

در انتخاب جفت‌ارز مناسب، به این نکات توجه کنید:

  • همبستگی جفت‌ارز با اخبار اقتصاد کلان؛

  • میانگین اسپرد در ساعات مختلف بازار؛

  • شدت نوسان روزانه؛

  • عمق بازار و سرعت اجرای سفارش؛

  • سازگاری جفت‌ارز با استراتژی شما.

اگر بخواهید انتخاب دقیق‌تری داشته باشید، خواندن مقاله بهترین جفت ارزها برای ترید در کنار این راهنما، تصویر روشن‌تری از تفاوت جفت‌های اصلی، فرعی و نامتعارف به شما می‌دهد.

پوینت در فارکس

پوینت یا Point یکی از کوچک‌ترین واحدهای تغییر قیمت در پلتفرم‌های معاملاتی است. در بسیاری از نمادهای فارکس که با پنج رقم اعشار قیمت‌گذاری می‌شوند، پوینت از پیپ کوچک‌تر است و می‌تواند یک‌دهم پیپ باشد. به بیان ساده، اگر قیمت EUR/USD از 1.10000 به 1.10001 برسد، معمولا یک پوینت تغییر کرده است.

دلیل اهمیت پوینت این است که بعضی پلتفرم‌ها و اکسپرت‌ها، فاصله حد ضرر یا حد سود را بر اساس Point نمایش می‌دهند نه Pip. بنابراین معامله‌گری که تفاوت این دو را نداند، ممکن است فاصله استاپ را اشتباه تنظیم کند. این اشتباه به‌ویژه در معاملات کوتاه‌مدت و الگوریتمی بسیار مهم می‌شود.

درک تفاوت Point و Pip، بخش مهمی از مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس است. چون وقتی می‌خواهید ریسک هر معامله را محاسبه کنید، باید بدانید تغییرات قیمتی دقیقا با چه واحدی سنجیده می‌شود. اگر قصد دارید این تفاوت را با مثال‌های عددی بیشتری دنبال کنید، مقاله پوینت در فارکس بهترین مکمل این بخش است.

پیپ در فارکس

پیپ یا Percentage in Point واحد استاندارد سنجش تغییر قیمت در بیشتر جفت‌ارزهای فارکس است. در اغلب جفت‌ها، یک پیپ برابر با 0.0001 است و در جفت‌هایی که ین ژاپن در آن‌ها وجود دارد، معمولا یک پیپ برابر با 0.01 در نظر گرفته می‌شود. برای نمونه، اگر EUR/USD از 1.1050 به 1.1051 برسد، قیمت یک پیپ جابه‌جا شده است.

اهمیت پیپ در این است که سود و زیان، فاصله حد ضرر، فاصله حد سود و حتی اسپرد اغلب بر اساس همین واحد سنجیده می‌شود. وقتی می‌گویید معامله‌ای ۳۰ پیپ سود داده، در واقع دارید تغییر قیمت را به زبان استاندارد بازار بیان می‌کنید. این واژه به قدری بنیادی است که بدون فهم آن، بخش زیادی از مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس ناقص می‌ماند.

ارزش هر پیپ ثابت نیست و به دو عامل مهم بستگی دارد:

  • نوع جفت‌ارز؛

  • حجم معامله یا همان لات.

برای مثال، حرکت ۱۰ پیپ در یک معامله ۰.۰۱ لات با حرکت ۱۰ پیپ در یک معامله ۱ لات، اثر مالی یکسانی ندارد. به همین دلیل، معامله‌گر حرفه‌ای همیشه پیپ را همراه با اندازه پوزیشن می‌بیند نه جدا از آن. برای فهم عمیق‌تر این مفهوم، مطالعه پیپ در فارکس می‌تواند بسیار مفید باشد.

لات در فارکس

لات یا Lot واحد اندازه‌گیری حجم معامله در فارکس است. در بیان کلاسیک، یک لات استاندارد معادل ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است. علاوه بر آن، مینی‌لات معمولا ۱۰,۰۰۰ واحد و میکرو‌لات ۱,۰۰۰ واحد را نشان می‌دهد. این تقسیم‌بندی به معامله‌گران اجازه می‌دهد متناسب با اندازه حساب و سطح ریسک خود، وارد معامله شوند.

اهمیت لات در این است که مستقیما تعیین می‌کند هر پیپ حرکت قیمت چه مقدار سود یا زیان برای شما ایجاد کند. بسیاری از تازه‌کارها فکر می‌کنند ریسک فقط به تعداد پیپ‌های استاپ بستگی دارد، در حالی که حجم معامله نقش اصلی را در مقدار ریسک پولی ایفا می‌کند. دو معامله با استاپ ۲۰ پیپ، اگر لات متفاوتی داشته باشند، می‌توانند ریسک کاملا متفاوتی ایجاد کنند.

در عمل، انتخاب لات باید بر پایه این پرسش‌ها انجام شود:

  • موجودی حساب شما چقدر است؛

  • در هر معامله حاضرید چند درصد ریسک کنید؛

  • فاصله حد ضرر شما چند پیپ است؛

  • ارزش هر پیپ در جفت‌ارز موردنظر چقدر می‌شود.

فهم درست لات، پیپ و استاپ‌لاس در کنار هم، هسته اصلی مدیریت سرمایه را می‌سازد. برای همین، مقاله لات در فارکس یکی از مهم‌ترین مطالبی است که بعد از این بخش باید بخوانید.

لوریج

لوریج یا اهرم، ابزاری است که به معامله‌گر امکان می‌دهد با سرمایه کمتر، موقعیتی بزرگ‌تر را کنترل کند. مثلا وقتی نسبت اهرم 1:50 باشد، شما با هر ۱ واحد سرمایه می‌توانید موقعیتی معادل ۵۰ واحد را مدیریت کنید. این ویژگی یکی از جذاب‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین بخش‌های بازار فارکس است.

لوریج به خودی خود نه خوب است نه بد. مشکل از جایی شروع می‌شود که معامله‌گر بدون توجه به مدیریت ریسک، فقط به بزرگ‌تر شدن سود احتمالی فکر می‌کند. همان عاملی که می‌تواند بازده را چند برابر کند، زیان را هم با همان سرعت افزایش می‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از منابع آموزشی معتبر بر استفاده محافظه‌کارانه از اهرم برای افراد مبتدی تاکید می‌کنند.

برای درک بهتر لوریج باید آن را در کنار دو مفهوم دیگر ببینید:

  • مارجین یا وجه تضمین؛

  • اندازه پوزیشن؛

  • نوسان واقعی بازار.

بسیاری از شکست‌های اولیه در مسیر یادگیری مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس از همین نقطه آغاز می‌شود؛ یعنی جایی که فرد، تفاوت میان «قدرت خرید بالاتر» و «ریسک بالاتر» را جدی نمی‌گیرد. اگر بخواهید این بخش را عملی‌تر یاد بگیرید، مقاله لوریج مسیر بعدی مناسبی برای شماست.

اسپرد

اسپرد یا Spread به فاصله میان قیمت خرید Ask و قیمت فروش Bid گفته می‌شود. این فاصله، یکی از هزینه‌های اصلی ورود به معامله است و در بسیاری از جفت‌ارزها با واحد پیپ بیان می‌شود. برای مثال، اگر قیمت خرید 1.1002 و قیمت فروش 1.1000 باشد، اسپرد برابر با ۲ پیپ است.

مقدار اسپرد همیشه ثابت نیست. در جفت‌های اصلی و ساعت‌های پرتراکنش، اسپرد معمولا پایین‌تر است اما در زمان انتشار اخبار مهم، سشن‌های کم‌حجم یا جفت‌ارزهای نامتعارف ممکن است بیشتر شود. این موضوع بر سوددهی استراتژی‌های کوتاه‌مدت اثر مستقیم دارد چون در چنین روش‌هایی، هزینه ورود سهم بزرگی از نتیجه نهایی را تشکیل می‌دهد.

اسپرد تحت تاثیر چند عامل مهم قرار می‌گیرد:

  • نقدشوندگی جفت‌ارز؛

  • نوسان بازار؛

  • زمان معامله؛

  • مدل قیمت‌گذاری بروکر.

درک اسپرد، یکی از کاربردی‌ترین بخش‌های مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس است چون به شما نشان می‌دهد ورود به معامله از همان لحظه اول رایگان نیست. برای شناخت دقیق‌تر مدل‌های اسپرد ثابت و شناور، مقاله اسپرد می‌تواند دید کامل‌تری در اختیارتان بگذارد.

اوردر چیست

اوردر یا Order در بازارهای مالی، دستور خرید یا فروش است که شما به کارگزار یا پلتفرم معاملاتی می‌دهید. این دستور مشخص می‌کند چه چیزی را، در چه قیمتی، با چه حجمی و تحت چه شرایطی می‌خواهید معامله کنید. در ظاهر، موضوع ساده‌ای است اما در عمل، انتخاب نوع اوردر می‌تواند کیفیت اجرای معامله و میزان کنترل شما بر ریسک را کاملا تغییر دهد.

رایج‌ترین نوع سفارش، Market Order است که با بهترین قیمت موجود بازار اجرا می‌شود. در مقابل، Limit Order به شما اجازه می‌دهد فقط در قیمت مشخص یا بهتر وارد یا خارج شوید. Stop Order هم زمانی فعال می‌شود که قیمت به سطح تعیین‌شده شما برسد و در بسیاری از موارد برای ورود روی شکست یا خروج دفاعی استفاده می‌شود. Stop-Limit Order نیز ترکیبی از کنترل قیمت و شرط فعال‌سازی است.

به زبان ساده، تفاوت اصلی سفارش‌ها این است:

  • سفارش بازار، سرعت اجرا را در اولویت می‌گذارد؛

  • سفارش لیمیت، کنترل قیمت را مهم‌تر می‌داند؛

  • سفارش استاپ، واکنش خودکار به رسیدن قیمت به یک سطح را ممکن می‌کند.

در بسیاری از پلتفرم‌ها، موفقیت معامله فقط به تحلیل درست بستگی ندارد بلکه به این هم وابسته است که آیا از نوع سفارش مناسب استفاده کرده‌اید یا نه. برای همین، مقاله اوردر چیست می‌تواند یکی از مهم‌ترین مطالب تکمیلی بعد از این بخش باشد.

اوردر بوک

اوردر بوک یا دفتر سفارشات، فهرست زنده سفارش‌های خرید و فروش در سطوح مختلف قیمت است. این ابزار به معامله‌گر نشان می‌دهد در هر سطح قیمتی چه مقدار تقاضا و عرضه ثبت شده و بازار در کجاها عمق بیشتری دارد. در بازارهای متمرکز، اوردر بوک تصویر روشن‌تری از صف سفارش‌ها ارائه می‌دهد و یکی از ابزارهای مهم برای سنجش Market Depth یا عمق بازار است.

در اوردر بوک معمولا سفارش‌های خرید در یک سمت و سفارش‌های فروش در سمت دیگر قرار می‌گیرند. معامله‌گر از روی تراکم سفارش‌ها می‌تواند محدوده‌های احتمالی حمایت و مقاومت کوتاه‌مدت، فشار خرید و فروش و حتی کیفیت نقدشوندگی را بهتر تشخیص دهد. البته باید توجه داشت که در بازار فارکس به دلیل ساختار غیرمتمرکز، تصویر اوردر بوک همیشه کامل و یکپارچه مثل بورس‌های متمرکز نیست و داده‌ها به منبع تامین نقدینگی بستگی دارند. این برداشت، ترکیبی از تعریف عمومی دفتر سفارشات و ساختار OTC فارکس است.

در استفاده از اوردر بوک باید چند نکته را در نظر گرفت:

  • هر سفارش ثبت‌شده لزوما به معنی اجرای قطعی نیست؛

  • عمق ظاهری بازار ممکن است در لحظه تغییر کند؛

  • داده‌های اوردر بوک در فارکس بسته به پلتفرم و تامین‌کننده نقدینگی متفاوت است؛

  • اوردر بوک به تنهایی جایگزین تحلیل روند و مدیریت ریسک نمی‌شود.

درک دفتر سفارشات برای کسانی که می‌خواهند فراتر از نمودار قیمت حرکت کنند، بسیار ارزشمند است. برای یادگیری عمیق‌تر این موضوع، مقاله اوردر بوک انتخاب بسیار خوبی خواهد بود.

سخن آخر

یادگیری بازار ارز بدون فهم زبان آن تقریبا غیرممکن است. وقتی مفاهیم پایه و اصطلاحات فارکس را به‌درستی درک کنید، نمودارها، سفارش‌ها، مدیریت ریسک و حتی انتخاب جفت‌ارز برایتان معنا پیدا می‌کند. در واقع، این مفاهیم فقط واژه‌های آموزشی نیستند بلکه ابزارهای تصمیم‌گیری روزانه یک معامله‌گر محسوب می‌شوند.